วันมาฆบูชา มากจากคำว่า "มาฆบูชา" มาจากคำว่า "มาฆะ" หรือ "มาฆบุรณมี" ซึ่งเป็นชื่อย่อของเดือน 3 หมายถึง การบูชาพระในวันเพ็ญกลางเดือน 3 ตามปฏิทินของอินเดีย ซึ่งในวันนี้พระพุทธเจ้าได้แสดงธรรมโอวาทปาฏิโมกข์แก่พระสงฆ์เป็นครั้งแรก โดยสรุปใจความของการแสดงธรรมครั้งนี้คือ "ทำความดี ละเว้นความชั่ว ทำจิตใจให้บริสุทธิ์"

การกำหนดวันมาฆบูชา

การกำหนดวันมาฆบูชาตามปฏิทินจันทรคติของไทยนั้นจะตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 แต่ถ้าปีใดมีเดือนอธิกมาส คือมีเดือน 8 สองครั้ง วันมาฆบูชาก็จะเลื่อนไปเป็นวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 4 และมักตรงกับเดือนกุมภาพันธ์หรือมีนาคม ซึ่งวันมาฆบูชา 2568 นี้ตรงกับวันพุธ ที่ 12 กุมภาพันธ์

ความสำคัญและประวัติวันมาฆบูชา

โอวาทปาติโมกข์: หลักการและวิธีการปฏิบัติที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระสงฆ์ หลังจากตรัสรู้มาแล้วเป็นเวลา 9 เดือน

เหตุการณ์อัศจรรย์ 4 ประการ:

• วันเพ็ญ ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3
• พระสงฆ์ 1,250 รูป มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย
• พระสงฆ์ทั้งหมดล้วนแต่เป็นพระอรหันต์
• พระสงฆ์ทั้งหมดได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้า

เพราะเหตุอัศจรรย์ทั้ง 4 ประการนี้ ทำให้วันมาฆบูชาเรียกว่า "วันจาตุรงคสันนิบาต"

ประวัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย

วันมาฆบูชาเริ่มมีการประกอบพิธีในสมัยรัชกาลที่ 4 ในปี พ.ศ. 2394 และแพร่หลายไปทั่วราชอาณาจักร จนกลายเป็นวันหยุดทางราชการ

หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติในวันมาฆบูชา

โอวาทปาติโมกข์: หลักการ 3 อุดมการณ์ 4 และวิธีการ 6

หลักการ 3:

• การไม่ทำบาปทั้งปวง
• การทำกุศลให้ถึงพร้อม
• การทำจิตใจให้ผ่องใส

สามารถสรุปใจความสำคัญได้ว่า "ทำความดี ละเว้นความชั่ว ทำจิตใจให้บริสุทธิ์"

อ้างอิงที่มา: สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ